?nsan vücudunun çalışma döngüsü içinde hayvansal ürünlere gerek olup olmadığı tart??mas?, son yıllarda tüm beslenme uzmanlarının odakland??? ana konular arasında ba? sırayı çekiyor. ‘Ya?amak için Ye’ kitabının yazar? Dr. Joel Fuhrman, “Günümüzde bilimsel literatür hayvansal ürünler ve birçok farklı hastalık arasındaki ba?lantıyı sigara içimi ve akci?er arasındaki ba?lantı kadar güçlü bir biçimde göstermektedir” diyor. Bilim adamlarının, kafalarda büyük soru i?areti uyandıran bu tip yorumları, tarihin neredeyse ba?lang?cından beri önemli iki besin kayna?? olarak varsayılan et ve sütün gereklili?ini tart??maların merkezine yerle?tirdi. Kimi bilim adamları hayvansal kaynaklı süte aslında ihtiyac?mız olmadığını ?srarla belirtiyor; inek sütü yerine soya sütünün kullanılmasın?, hem bitkisel kaynaklı olmasından hem de hayvansal kaynaklı sütün zararlarını içermemesinden dolayı hararetle öneriyor.

Peki tamamen bitkisel protein, karbonhidrat ve ya? kaynaklarına yönelmek, inek sütü yerine soya sütü tercih etmek doğru mu? Geçti?imiz aylarda Alpro Soya’nın Türkiye’de a??rlad???, Soya Besin Kurulu?u’nun direktörü Dr. Mark Messina’ya tüm merak ettiklerimizi sorduk…

Hayvansal kaynaklı süte aslında ihtiyac?mız olmadığını söyleniyor. Bir bilim adamı olarak size göre bunun gerçekli?i nedir?

Hiçbir besin kayna?? için zorunluluktan söz edilemez. Ancak inek sütü kalsiyum içeri?inden dolayı çok sağlıklıdır. Tabii ki sadece kalsiyum değil, farklı vitaminler ve potasyum için de çok iyi bir kaynaktır. ?nsanlar ise daha çok kalsiyumun kemik geli?imindeki faydası için inek sütü içerler. Ancak tabii ki aynı faydaları sağlayabileceğiniz farklı besin kaynakları da var. Mesela inek sütü yerine kalsiyum destekli soya sütü de çok iyi bir besin kayna??dır. Üstelik hayvansal sütlerin bazı negatif yönlerinden de uzaktır. Bitkisel olduğu için kolesterolsüzdür ve hazmı kolaydır. ?çeri?indeki izoflavonların pek çok faydası vardır.

Soyanın içerdi?i fitokimyasallar neler? Vücutta ne işe yarıyorları

Pek çok bitki gibi soya da çok fazla fitokimyasal içeriyor. Kalın bağırsak kanseri için faydalı olan saponin, kolesterolün dü?mesi için faydalı fitositerol ve kanser riskini azaltan inhibitör bunlardan baz?larıdır. Tüm bunların yanı sıra izoflavonlar soya içindeki en önemli fitokimyasallardır. ?zoflavonların ise farklı birçok faydaları var.

Birçok endüstriyel gıdanın muhteviyatını okudu?umuzda içine soya katılm?? olduğunu görüyoruz. Bunun sebebi nedir?

Farkında olmadığınız yüzlerce gıdada soya bulunmaktadır. Soyanın mükemmel, farklı birçok i?levselli?i bulunmaktadır. Bu nedenle birçok ürün içinde yer alır. Buradaki i?levsellikten kast?m soyanın nemden korumas?, doğal renk aç?cı olarak kullanılması ve iyi bir antioksidan olmasıdır. Soya proteini o gıdanın yoğunlu?u ve şekillendirmesinde faydalıdır ve raf ömrünü uzatır. Bu özellikler birçok besinin kalitesini yükseltmede yardımcı olur. Ancak bu arada bu kadar küçük miktarlarda soyanın gerçek faydalarından yararlanamazsınız.

Ço?u ki?i soya sütünün tadından ?ikâyetçi. Siz nasıl içilmesini öneriyorsunuz?

Beslenme ?ekli aslında al??kanlıktır. Bazı insanlar soya sütünün tadını çok be?eniyor, baz?ları ise inek sütüne al??tıkları için biraz değişik bulabiliyor. Bu durumda direkt içmeniz yerine farklı kullanımları öneririm. Örneğin Amerika’da kahvaltıda tahılve gevrekler ile soya sütü tüketimi çok fazladır. Bu şekilde soya sütüne ba?lanması daha doğrudur. Yemeklerde kullanabilir ve kahvenize katabilirsiniz. Soya sütü kaynatıld???nda besin de?erini kaybetmez. Bu arada çikolata veya çilekli gibi farklı soya sütü çeşitleri ile de ba?layabilirsiniz. Çok keyifli oluyor…

Küçük çocuklar kaç yaşından itibaren soya sütü içmeye ba?layabilir?

?nek sütünü de içmeye ba?ladıkları bir ya??ndan itibaren çocuklar için soya sütünü tavsiye ediyoruz.

Soya sosunun kullanımıyla ilgili önerileriniz neler? Tuz oranı yüksekdir.

Aslında soya sosu sadece tat verici bir sostur. Soyanın faydalarına sahip değildir. Bu nedenle kullanımı da tamamıyla ki?ilerin damak zevki ile ilgilidir. Ben kendim için kullandığımda hiçbir şekilde tuza elimi sürmüyorum.

Soya eti nasıl yapılıyor ve gerçek etten farkı nedir? Öneriyor musunuz?

Soya etini kesinlikle öneriyorum. Kolesterolsüz ve aynı zamanda doymu? ya? oranı dü?üktür. Hazmı kolaydır. Yüksek oranda kaliteli protein kayna??dır ve protein anlamında hayvansal gıdalar ile e? de?ere sahiptir. Hayvansal etler aynı zamanda demir kayna??dır. Ancak buna ra?men genel olarak bakt???nızda soya etinin daha sağlıklı olduğunu dü?ünüyorum.

Soya eti de kebap kültürü geli?mi? Türk damak zevki için biraz farklı olabilir. Ancak beslenme al??kanlıkla ilgilidir. De?i?im yapılabilir. Üstelik soya eti normalde daha uygun fiyatlıdır. Ayrıca soya peyniri olan tofuyu da öneririm.

Peki günde ne kadar soya tüketmeli?

En doğru beslenme ?ekli farklı besin kaynaklarının faydalarından yararlanmaktır. Bu nedenle soya ürünlerinden günlük en az iki ve en fazla be? porsiyon tüketilmeli. Bir porsiyon için örnek olarak 200-250 ml soya sütü veya 100 gram tofuyu verebiliriz. Bu da 25 gram kadar protein anlamına gelir. Bu da Amerika ve Avrupa’daki insanların günlük protein alımlarının üçte biridir. Bu porsiyondan fazla tüketilmesi durumunda zararlı olaca??nı söylemiyoruz ancak ba?ta da belirtti?im gibi farklı besinler alınması gerekir ve beslenmeyi tek bir türde yapmak yanl??tır.

Kanserden koruyucu etkisinden söz ediyorsunuz. Bununla ilgili bilimsel veriler neler?

Soya sütü ve soya ürünleri tüketmenin özellikle de çocukluk ya?larından itibaren al??kanlık haline gelmesinin göğüs kanseri riskini azaltmaya yardımcı etkisi vardır. Bu gerçekten çok heyecanlandırıcı bir hipotez. Çünkü birçok araştırma günde sadece bir veya iki porsiyon (yani toplamda 400 mililitre) soya sütü içmenin kanser riskini yüzde 25′ten yüzde 50′ye kadar de?i?en bir oranda azaltt???nı gösteriyor. Ayrıca soya sütü prostat kanseri için de faydalı bir besin kayna??. Bu nedenle kadınlar ve orta ya?lı erkekler de soya ürünü tüketmeli.

Kronik hastalıklarla ili?kisi nedir?

Soya, kalp hastalıkları, ostropoz, menopoz ve kanser gibi birçok hastalık için faydalı bir besin kayna??dır. 21. yüzyıl araştırmaları sonrasında soya ürünleri ve izoflavonların menopoz dönemi öncesinde kadınlarda olu?abilecek kemik erimeleri için de tavsiye edilmektedir. Bu nedenle menopoz öncesinde soya ürünleri tüketmelerini tavsiye ediyoruz.

Hayvansal sütlerle besin de?eri ve faydaları aynı m??

?nek sütü de soya sütü de mükemmel bir protein kayna??dır. Amerika’da neredeyse tüm soya sütlerine kalsiyum takviyesi yapılıyor. Dolayısıyla kalsiyum takviyeli soya sütleri inek sütü ile e? de?erdedir. Ancak soya sütünün doymu? ya? oranın?n düşük olması ve ?çerdi?i izoflavonlar büyük fark yaratmaktadır. Soya sütünde doymu? ya? oranı daha dü?üktür. Bitkisel olduğu için kolesterolsüzdür. Kemik ve kalp sağlığına büyük deste?i olan izoflavon maddesini içerir. Bunun yanı sıra soya sütü laktoz içermez laktozun sebep olduğu mide ve bağırsak problemleri ile mücadele etmek zorunda kalmazsınız. Bu nedenle soya sütü her anlamda faydalıdır.

17.11.2008
Kategoriler: Diyet
Etiketler: soya sütü